Darowizna celowa dla fundacji – jak rozliczyć wydatki?
Firma przekazała fundacji 8 000 zł na warsztaty dla seniorów. Po drugim spotkaniu koordynatorka chce zamówić materiały za 2 000 zł. Na rachunku fundacji jest 14 600 zł, a z samej darowizny zapłacono dotąd 5 400 zł. Na pierwszy rzut oka pieniędzy wystarczy. Księgowa ma jednak jeszcze jedną fakturę: 900 zł za salę, z terminem płatności w przyszłym tygodniu. Czy koordynatorka może złożyć zamówienie?
Na nowe wydatki z tej darowizny pozostaje 1 700 zł. Z otrzymanych 8 000 zł fundacja już zapłaciła 5 400 zł, a kolejne 900 zł jest potrzebne na uregulowanie faktury za wykonaną usługę. Zakup za 2 000 zł wymagałby zmniejszenia zamówienia o 300 zł albo wskazania innego źródła pokrycia tej części. Poniżej pokazujemy, jak prowadzić zestawienie, z którego zarząd może odczytać te kwoty przed podjęciem decyzji.
Od czego zacząć po otrzymaniu darowizny celowej?
Zachowaj potwierdzenie wpływu i dokument określający przeznaczenie pieniędzy. Zależnie od sytuacji będzie to umowa z darczyńcą, treść apelu o wsparcie wraz z tytułem przelewu albo korespondencja precyzująca uzgodnienia. W karcie darowizny zapisz kwotę, datę wpływu i cel w takim brzmieniu, jakie uzgodniono. Przy kilku podobnych wpłatach dodaj oznaczenie, po którym księgowość i koordynator rozpoznają tę samą darowiznę.
Znaczenie ma dokładność zapisu. Darowizna „na zakup materiałów dla uczestników warsztatów” ma węższe przeznaczenie niż darowizna „na organizację warsztatów”. W pierwszym przypadku sam związek najmu sali z warsztatami nie wystarcza, żeby uznać czynsz za wydatek zgodny ze wskazanym celem. Jeśli treść przelewu i wcześniejsze ustalenia prowadzą do różnych wniosków, wyjaśnij zakres z darczyńcą przed przypisaniem pierwszej faktury.
Kodeks cywilny przewiduje możliwość nałożenia na obdarowanego polecenia określonego działania lub zaniechania. Znaczenie prawne konkretnego zapisu zależy od treści uzgodnień. Na potrzeby naszego przykładu przyjmujemy, że fundacja i darczyńca wyraźnie uzgodnili finansowanie prowadzenia zajęć, wynajmu sal oraz materiałów dla uczestników. Wszystkie kwoty przypisywane do darowizny odpowiadają wydatkom fundacji, bez odzyskiwanego VAT.
Przykład rozliczenia darowizny 8 000 zł na warsztaty
Fundacja nadała darowiźnie oznaczenie „Seniorzy 01”. Do każdej pozycji przypisuje dokument, część przypadającą na tę darowiznę i status płatności. Status jest istotny: otrzymana faktura za salę już zmniejsza budżet dostępny na nowe zakupy, choć pieniądze nadal znajdują się na rachunku bankowym.
| Wydatek | Wartość dokumentu | Część przypisana do darowizny | Stan na dzień rozliczenia |
|---|---|---|---|
| Prowadzenie zajęć, faktura FV/41 | 3 000 zł | 3 000 zł | Zapłacono 14 października. |
| Materiały dla uczestników, faktura FV/78 | 2 000 zł | 1 500 zł | Zapłacono 19 października. Pozostałe 500 zł fundacja pokryła z własnych środków. |
| Sala na pierwsze spotkanie, faktura FV/102 | 900 zł | 900 zł | Zapłacono 23 października. |
| Sala na drugie spotkanie, faktura FV/116 | 900 zł | 900 zł | Usługę wykonano. Faktura czeka na przelew. |
| Razem | 6 800 zł | 6 300 zł | Z darowizny zapłacono 5 400 zł. Do zapłaty z tego źródła pozostaje 900 zł. |
Na podstawie tej tabeli można udzielić trzech poprawnych odpowiedzi. Każda dotyczy innego pytania:
- Ile faktycznie zapłacono z darowizny? 5 400 zł. Tę kwotę można powiązać z wykonanymi płatnościami.
- Ile środków z darowizny pozostaje po dokonanych płatnościach? 2 600 zł, czyli 8 000 zł pomniejszone o 5 400 zł.
- Ile można przeznaczyć na kolejne zakupy? 1 700 zł, po odłożeniu 900 zł na fakturę za drugie spotkanie. Zakładamy, że fundacja nie ma innych zamówień ani zobowiązań dotyczących warsztatów.
Gdy w listopadzie fundacja zapłaci za drugą salę, zmieni status faktury FV/116 i dopisze datę przelewu. Suma płatności wzrośnie do 6 300 zł, a do dyspozycji nadal zostanie 1 700 zł. Dodanie tej samej faktury po raz drugi jako nowego wydatku zaniżyłoby dostępny budżet do 800 zł.
Jak opisać fakturę pokrytą częściowo z darowizny?
Najwięcej pomyłek w przykładzie może spowodować faktura za materiały. Dostawca otrzymał od fundacji jeden przelew na 2 000 zł. Darczyńca sfinansował jednak tylko 1 500 zł. Kopia faktury i wyciąg bankowy potwierdzają zakup i zapłatę, ale bez opisu nie wyjaśniają podziału finansowania.
Przykładowy opis: Faktura FV/78, wartość 2 000 zł. Zakup zestawów ćwiczeniowych na warsztaty dla seniorów. Z darowizny „Seniorzy 01” pokryto 1 500 zł, ze środków własnych fundacji 500 zł. Całość opłacono jednym przelewem 19 października. Potwierdzenie płatności: wyciąg za październik, pozycja 28.
Jeżeli fundacja równolegle rozlicza dotację lub darowiznę od innego podmiotu, wskazany podział powinien być taki sam we wszystkich zestawieniach. Kontrola sprowadza się do jednego pytania: czy suma części przypisanych do poszczególnych źródeł mieści się w wartości dokumentu? W tym przypadku 1 500 zł i 500 zł wyczerpują pełne 2 000 zł. Żadna część tej faktury nie pozostaje do przypisania kolejnemu darczyńcy.
Jak rozliczyć darowiznę, jeśli wszystkie wpłaty trafiają na jedno konto?
Najpierw sprawdź, czy z warunków darowizny wynika wymóg korzystania z wydzielonego rachunku. Jeżeli fundacja korzysta ze wspólnego konta, jego saldo obejmuje także inne środki. W naszym przykładzie bank pokazuje 14 600 zł, ale tylko 2 600 zł przypada na niewydaną jeszcze część konkretnej darowizny. Wydruk salda rachunku nie zastąpi więc zestawienia dla warsztatów.
Praktycznym rozwiązaniem jest jedno oznaczenie źródła finansowania stosowane przy wpływie, opisie dokumentu i w ewidencji. W fundacji prowadzącej księgi rachunkowe sposób oznaczania warto uzgodnić z księgowością, np. przez odpowiednią analitykę lub oznaczenie projektu w systemie. Arkusz koordynatora pomaga na bieżąco kontrolować zakupy. Na koniec miesiąca należy uzgodnić go z dokumentami, ewidencją księgową i wykonanymi płatnościami.
Co przekazać darczyńcy w rozliczeniu?
Wróć do uzgodnień dotyczących raportowania: terminu, zakresu informacji i ewentualnych załączników. Jeśli darczyńca pyta 31 października „ile już wydaliście?”, podanie samej kwoty 6 300 zł może sugerować, że wszystkie faktury są opłacone. W naszym przykładzie dokładna odpowiedź zajmuje trzy zdania:
Do 31 października fundacja zapłaciła z darowizny 5 400 zł za prowadzenie warsztatów, materiały i wynajem sali. Dodatkowe 900 zł przypisano do otrzymanej faktury za drugie spotkanie, z terminem płatności w listopadzie. Po uwzględnieniu tej faktury na dalsze działania objęte darowizną pozostaje 1 700 zł.
Kwoty uzupełnij krótką informacją o wykonanym działaniu, np. podaj liczbę zrealizowanych spotkań i przygotowanych zestawów. Jeśli przekazujesz kopie dokumentów, sprawdź, jakie dane są potrzebne odbiorcy. Zestawienie przypisanych wydatków lub potwierdzenie konkretnej płatności pozwala wykazać wykorzystanie darowizny bez ujawniania całej historii rachunku fundacji.
Co zrobić z pieniędzmi, które pozostały po zakończeniu działania?
Najpierw odróżnij wolne środki od kwot potrzebnych na ostatnie rozliczenia. Sprawdź faktury z późniejszym terminem zapłaty, złożone zamówienia i ewentualne korekty. Dopiero potem ustal ostateczną pozostałość i sprawdź, co na jej temat przewidują uzgodnienia z darczyńcą.
Jeżeli warsztaty zakończono, a fundacja chce wykorzystać pozostałe 1 700 zł na inny cel, nie zakładaj, że wystarczy jego zgodność ze statutem. Wróć do treści darowizny. Jeśli nowy wydatek wykracza poza uzgodnione przeznaczenie, przed zakupem uzgodnij z darczyńcą dalszy sposób postępowania i zachowaj potwierdzenie. Gdy umowa przewiduje zwrot niewykorzystanej kwoty, udokumentuj go przelewem i zamknij zestawienie.
Dobrze prowadzona karta darowizny przydaje się przede wszystkim przed wydaniem pieniędzy. W opisanej sytuacji jedno spojrzenie na niezapłaconą fakturę za salę pozwoliło koordynatorce zmniejszyć zamówienie materiałów z 2 000 do 1 700 zł albo zawczasu uzyskać zgodę na pokrycie brakujących 300 zł z innego źródła.