UEPiK czy księgi rachunkowe w stowarzyszeniu? Zasady 2026
Dwa stowarzyszenia osiągnęły w poprzednim roku po 120 000 zł przychodu. Pierwsze utrzymuje się ze składek, darowizn i dotacji na warsztaty. Drugie część pieniędzy zarabia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Chociaż ich roczne przychody są identyczne, tylko pierwsze może rozważyć wybór uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów, potocznie nazywanej UEPiK.
W 2026 r. działające już stowarzyszenie może wybrać UEPiK, jeżeli nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma statusu organizacji pożytku publicznego, a jego przychody za poprzedni rok mieszczą się w ustawowym limicie 1 000 000 zł. Przy obliczaniu limitu pomija się wartość darowizn rzeczowych przeznaczonych na działalność statutową. Do rozpoczęcia UEPiK potrzebne są również decyzja właściwego organu i terminowe zawiadomienie urzędu skarbowego.
Stan prawny na 9 listopada 2026 r. Artykuł dotyczy stowarzyszeń korzystających z zasad określonych w art. 10a ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Kto może prowadzić UEPiK? Cztery pytania przed podjęciem uchwały
| Pytanie | Co powinno sprawdzić stowarzyszenie? |
|---|---|
| Czy prowadzimy działalność gospodarczą? | Prowadzenie działalności gospodarczej wyklucza wybór UEPiK. Sprawdź faktycznie wykonywane działania, umowy i sposób pobierania opłat. Sama nazwa wpłaty w tytule przelewu nie przesądza o jej charakterze. |
| Czy mamy status OPP? | Organizacja posiadająca status organizacji pożytku publicznego nie może wybrać UEPiK. Prowadzenie działań społecznych lub otrzymanie dotacji od gminy samo w sobie nie oznacza posiadania statusu OPP. |
| Ile wyniosły przychody w poprzednim roku? | Limit wynosi 1 000 000 zł po ustawowym wyłączeniu darowizn rzeczowych przeznaczonych na działalność statutową. Przychód równy dokładnie 1 000 000 zł mieści się w limicie. Dla organizacji rozpoczynającej działalność warunku przychodów za poprzedni rok nie stosuje się w roku rozpoczęcia działalności. |
| Kto podejmuje decyzję? | Wyboru dokonuje organ zatwierdzający w rozumieniu przepisów o rachunkowości. W stowarzyszeniu często jest to walne zebranie członków. Sprawdź statut swojej organizacji, zanim przygotujesz uchwałę zarządu. |
Czy dotacja albo opłata za warsztaty wyklucza uproszczoną ewidencję?
Sama dotacja nie wyklucza UEPiK. Od 1 stycznia 2026 r. w art. 10a nie obowiązuje już dawny zamknięty katalog dozwolonych źródeł przychodów. To ważna zmiana dla osób korzystających ze starszych poradników. Nadal trzeba jednak ustalić, czy organizacja prowadzi działalność gospodarczą i czy jej łączne przychody mieszczą się w limicie.
Weźmy stowarzyszenie, które pobiera od uczestników po 40 zł za warsztaty. Żeby ocenić skutki dla UEPiK, ustal, czego dotyczy opłata, jak określono zasady udziału i jak przychody mają się do kosztów działalności danego rodzaju. Odpłatna działalność pożytku publicznego może współistnieć z UEPiK, o ile spełnione są warunki ustawowe. Gdy działalność spełnia już przesłanki działalności gospodarczej, zmiana nazwy przelewu z „cena warsztatów” na „wpłata statutowa” niczego nie rozwiąże.
Przy dotacji pozostaje jeszcze pytanie praktyczne: czy z dokumentacji da się przygotować rozliczenie konkretnego projektu? Urząd gminy może oczekiwać zestawienia wydatków według pozycji kosztorysu i źródeł finansowania. Przed podpisaniem umowy sprawdź, jak organizacja połączy każdy wydatek z zadaniem, fakturą i płatnością.
Jak policzyć limit 1 mln zł? Przykład z darowizną rzeczową
Stowarzyszenie sportowe otrzymało w poprzednim roku łącznie 970 000 zł przychodów ze składek, dotacji i darowizn pieniężnych. Dodatkowo firma przekazała mu sprzęt treningowy o wartości 80 000 zł, przeznaczony na działalność statutową. Przyjmijmy, że organizacja nie osiągnęła innych przychodów.
| Pozycja | Wartość | Kwota uwzględniana w limicie |
|---|---|---|
| Składki, dotacje i darowizny pieniężne | 970 000 zł | 970 000 zł |
| Darowany sprzęt przeznaczony na działalność statutową | 80 000 zł | 0 zł |
| Razem | 1 050 000 zł | 970 000 zł |
Stowarzyszenie spełnia warunek przychodowy. Wynik zmieniłby się, gdyby firma zamiast sprzętu przekazała 80 000 zł przelewem na jego zakup. Byłaby to darowizna pieniężna, nawet gdyby umowa dokładnie wskazywała model urządzenia. Przy pozostałych danych bez zmian do limitu weszłoby 1 050 000 zł. To dobry powód, aby przy sprawdzaniu progu sięgnąć do umowy darowizny i dokumentu przekazania.
Do kiedy zgłosić wybór UEPiK do urzędu skarbowego?
Działająca już organizacja zawiadamia naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach podatku dochodowego do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego, w którym rozpoczyna prowadzenie UEPiK. Dla stowarzyszenia z rokiem kalendarzowym, które chce rozpocząć UEPiK od 1 stycznia 2027 r., według przepisów obowiązujących w dniu publikacji oznacza to termin do 31 marca 2027 r. Do oceny limitu posłużą wtedy przychody za 2026 r.
Nowa organizacja ma 90 dni od dnia rozpoczęcia działalności. To odrębna reguła. Zachowaj uchwałę właściwego organu, kopię zawiadomienia i potwierdzenie jego złożenia. Jeżeli stowarzyszenie już skutecznie wybrało UEPiK i nadal spełnia warunki, zawiadomienie obejmuje także kolejne lata. Warto natomiast co roku zachować obliczenie przychodu oraz potwierdzić, czy status i działalność organizacji się nie zmieniły.
UEPiK czy księgi rachunkowe przy kilku projektach?
UEPiK jest uproszczeniem, ale nadal wymaga dokumentowania operacji. Zgodnie z rozporządzeniem obowiązującym od 2026 r. obejmuje zestawienie przychodów i kosztów, zestawienie przepływów finansowych, wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także zestawienie uzupełniające. Arkusz z dwiema kolumnami „wpłynęło” i „wydano” nie wystarczy do odtworzenia tych danych.
Wykonaj krótki test na fakturze za wynajem sali. Dokument opiewa na 1 200 zł: 900 zł pokrywa dotacja, a 300 zł wkład własny. Czy osoba prowadząca ewidencję potrafi wskazać oba źródła, numer dokumentu, datę przelewu i pozycję kosztorysu? Przy jednym projekcie może do tego wystarczyć prawidłowo prowadzona UEPiK z odpowiednimi oznaczeniami i dokumentacją projektu. Jeżeli ta sama sala służy pięciu projektom, a zarząd potrzebuje co miesiąc informacji o zaliczkach, niezapłaconych fakturach i środkach pozostałych na każde zadanie, księgi rachunkowe z podziałem na projekty mogą dać czytelniejszy obraz.
Wybór ma również znaczenie przy planowaniu zmian. Organizacja może w trakcie roku zrezygnować z UEPiK na podstawie decyzji organu zatwierdzającego. Skutkiem jest obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych od początku tego roku podatkowego. Jeśli stowarzyszenie planuje uruchomienie działalności gospodarczej albo znaczną rozbudowę projektów, warto omówić z księgową także nakład pracy potrzebny do przejścia na inny sposób ewidencji.
Co przygotować na posiedzenie organu zatwierdzającego?
- Zestawienie przychodów za poprzedni rok z osobnym wykazaniem darowizn rzeczowych przeznaczonych na działalność statutową.
- Informację o statusie OPP oraz krótki opis odpłatnych działań organizacji i ich kwalifikacji.
- Listę dotacji i wymagań sprawozdawczych wynikających z zawartych umów.
- Porównanie zakresu i kosztu obsługi obu wariantów, z uwzględnieniem dodatkowych zestawień potrzebnych zarządowi.
- Projekt uchwały określającej wybrany sposób ewidencji i rok rozpoczęcia oraz wskazanie osoby odpowiedzialnej za zawiadomienie urzędu.
W małym stowarzyszeniu decydujące są zatem dwa ustalenia. Pierwsze brzmi: „Czy spełniamy warunki z art. 10a?”. Drugie: „Czy po zakończeniu miesiąca potrafimy z tej ewidencji rozliczyć nasze rzeczywiste działania?”. Gdy odpowiedź na oba pytania jest twierdząca, zarząd ma podstawę, by przedstawić wybór UEPiK właściwemu organowi. Jeśli trudność sprawia już rozliczenie jednej faktury między kilkoma projektami, warto porównać oba warianty na dokumentach organizacji przed podjęciem uchwały.